سازد . ماهى سفيد نيز گويا خطرناك باشد و تعداد آن زياد و داراى بدنى بزرگست به همين دليل كمتر صيادى جرأت مىكند كه بيش از چهار نخ در عمق دريا فرورود . غير از اين انواع گوناگون ماهى در درياى خزر وجود دارد ، مانند ماهى آزاد كه زيبا و بزرگست ، ماهى خاويار ، كفال به درازاى بيش از دو ساعد ، نوعى ماهى سوف ، گونه‌اى بزرگ از كپور ( آن را چاشام مىنامند ) كه خميدگى پشت آن به بلندى ماهى كپور نيست . ماهى سوغات « 1 » كه از نظر نژاد آميزه‌اى است از ماهى قزل‌آلا و آزاد . اين ماهى را در نمك مىخوابانند و دود مىدهند در تمام ايران ماهى تون و مارماهى ديده نمىشود چنانچه ايرانىها ببينند كه آلمانىها مارماهى مىخورند ، تصور مىكنند كه همان مار معمولى است . از آنجا كه درياى خزر داراى ماهى فراوان است ، بنابراين رودخانه‌هاى منتهى به آن به ماهيگيران اجاره داده مىشود و از اين رهگذر براى پادشاه ثروت بسيار گرد مىآيد . گاهى اوقات صيادان ستم‌ها مىبينند ، و زيان بسيار متحمل مى - شوند . زمانى كه در شهر كسكر « 2 » بوديم ، مردى بنام شمسى « 3 » كه براى اجاره بهاى پنج رودخانه مىبايست هشت هزار تالر بپردازد ، به علت محدوديت صيد در آن سال مجبور شد كه دو هزار تالر نيز ضرر كند . مدت اجارهء اين رودخانه از اول سپتامبر تا آوريل است كه رودخانه در فاصله‌اى از دريا وسيله تخته‌هاى باريك و نازك بسته مىشود و در اين محدوده كسى جز عوامل مستأجر اجازه ماهيگيرى ندارد . خارج از اين منطقه هر كس مىتواند صيد كند ، همينطور پس از اتمام مدت اجاره . اين بود شرحى دربارهء درياى خزر .

--> ( 1 ) - Suggaht ( 2 ) - Kesker يا كشكر - نزهة القلوب صفحه 163 در ذكر جيلان : « كشكر از اقليم چهارم است و شهرى وسط است و آب و هوا مانند ديگر مواضع » صاحب تذكرة الملوك در صفحه 83 كسكر را دار المرز خوانده كه حاكم آن‌جا داراى يكهزار و دويست نفر ملازم بوده است . هنوز در شمال « گسگر محله » وجود - م . ( 3 ) - Schemsi